အေမရိကန္သမၼတ ေအဗရာဟင္ လင္ကြန္း အေၾကာင္းေရးထားတဲ႔ စာအုပ္စာေပေတြမ်ားစြာရွိတယ္္။ ကၽြန္ေတာ္ ျပီးခဲ႔တဲ႔ တစ္ရက္က MSN မွာ ေတြ႔လိုက္တာနဲ႔ ဒီအခ်က္ေလးေတြကို ဘာသာျပန္ျပီး ဘေလာ့ဂ္မွာ တင္ခ်င္တာနဲ႔ တင္လိုက္တာပါ။ ပံုစံတူ ရွိေကာင္းလည္းရွိမွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ခေနာ္နီခေနာ္နဲ႔ ဘာသာျပန္ ခ်က္မ်ားနဲ႔ ျပန္လိုက္တာပါ။ မူရင္းကို ေတာ့ ဒီမွာ သြားဖတ္လို႔ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း အခ်က္ ၁၀ ခ်က္ပါ။ ေလာေလာဆယ္ဆယ္ အကုန္ျပန္မျပီးေသးလို႔ ျပီးသေလာက္ေလးပဲ တင္ထားလိုက္ပါတယ္။ ( အရွည္ၾကီးေတြ ျပန္ရတယ္ဆိုေတာ့॥ :P )
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
အေမရိကန္ သမၼတ ေအဗရာဟင္ လင္ကြန္း ကို သမိုင္းဆရာအမ်ားစုကေတာ့ အေမရိကန္ရဲ႕ အၾကီးအက်ယ္ဆံုး ေသာ သမၼတၾကီးျဖစ္ အျဖစ္ ေျပာဆိုေရးသားၾကပါသည္။ အေမရိကန္မွာရွိတဲ႔ အေဆာက္အဦေတြ လမ္းေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာလည္း သူ႕နာမည္ကို ဂုဏ္ျပဳမွည့္ေခၚထားပါသည္။ သို႔ေသာ္ျငားလည္း ယေန႔ထိတိုင္ေအာင္ သမၼတၾကီးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး လူသိနည္းတဲ႔ ျဖစ္ရပ္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ တနည္းအားျဖင့္ ေက်ာင္းဖတ္စာအုပ္ထဲမွာ မပါပဲ က်န္ခဲ႔တဲ႔ အခ်က္ကေလးေတြ ရွိေနပါေသးသည္။ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၂ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္တဲ႔ ၁၆ ဆက္ေျမာက္ အေမရိကန္ သမၼတၾကီးရဲ႕ ႏွစ္ ၂၀၀ ျပည့္ ေအာင္းေမ႔ဘြယ္ေမြးေန႔အခမ္းအနားတြက္ သမိုင္းတြင္ လူသိမ်ားတဲ႔ အခ်က္ ၁၀ ခ်က္ကို ဓာတ္ပံုမ်ားနဲ႔ ေ၀ေ၀ဆာဆာ တင္ျပလိုက္ပါသည္။
၁၀ ။ လင္ကြန္းဟာ ပထမဦးဆံုး လုပ္ၾကံခံရတဲ႔ အေမရိကန္ သမၼတ ျဖစ္သည္။
၁၈၆၅ ခုႏွစ္ ဧျပီလ ၁၄ ရက္ေန႔ ၀ါရွင္တန္ ဒီစီ မွာရွိတဲ႔ Ford's Theatre တြင္ သရုပ္ေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္သူ John Wilkes Booth ရဲ႕ လက္ခ်က္ျဖင့္ အေမရိကန္သမၼၾကီး ေအဗရာဟင္ လင္ကြန္း ဦးေခါင္းတြင္ ေသနာဒဏ္ရာ ရရွိခဲ႔သည္။ ထို ဒဏ္ရာျဖင့္ပင္ ေနာက္တစ္ရက္ နံနက္ ၇ နာရီ ၂၀ တြင္ ေသဆံုးသြားခဲ႔သည္။ သူလုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ ခံရခ်ိန္တြင္ သမၼတ အျဖစ္ ေလးႏွစ္ ( ၁၈၆၁-၁၈၆၅) တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ႔သည္။ သူမေသဆံုးမိ တပတ္အလိုေလာက္က လင္ကြန္းသည္ အိပ္မက္တစ္ခု မက္ျမင္ခဲ႔သည္။ အိပ္မက္ထဲတြင္ အိမ္ျဖဴေတာ္ တြင္တစ္စံုတစ္ေယာက္ ငိုေၾကြးေနသျဖင့္ လင္ကြန္းက ဘယ္သူေသလို႔ ငိုေနသလဲ ေမးရာ ထိုသူမွ သမၼတၾကီး ေသဆံုးသြား၍ ငိုေၾကြးေနေၾကာင္းေျပာသည္။ အေခါင္းထဲကို ၾကည့္လိုက္ေတာ့လည္း ေသဆံုးသြားသူ၏ မ်က္ႏွာမွာ သူ႕မ်က္ႏွာ ျဖစ္ေနသည္။ လင္ကြန္းဟာ သူ႕ ျမစ္ ေတာ္သူ Robert Lincoln Beckwith ( ၁၉၈၅ တြင္ေသဆံုး) အတြက္ အေမြ လႊဲခဲ႔သည္။ သူကေတာ့ အေမြ ထားခဲ႔ျခင္း မရွိခဲ႔ေခ်။
၉ ။ လင္ကြန္းသည္ စိတ္ဓာတ္က်မႈေတြႏွင့္အတူ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားခ႔ဲရသည္။
လင္ကြန္းဟာ ပံုျပင္ေျပာေကာင္းသူနဲ႔ ေျပာင္ေခ်ာ္ေခ်ာ္ ဟာသေတြ လုပ္တက္သူအျဖစ္ မိသားစုမ်ားႏွင့္ မိတ္ေဆြမ်ားၾကား ထင္ရွားေသာ္လည္း ကိုယ္တိုင္မွာမူ အျပင္းအထန္စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈ ေတြကိုခံစားခဲ႔ရသူျဖစ္သည္။ လင္ကြန္းဟာ အခမ္းအနားေတြနဲ႔ လူထု ေရွ႕မွာ မိမိကိုယ္ကို သတ္ေသတဲ႔ အေၾကာင္းေတြနဲ႔ ခံစားခ်က္ပ်င္းထန္ေသာ ကဗ်ာမ်ားအလြတ္ရြတ္ဆိုျပတက္ျပီး မ်က္ရည္လည္း က်တက္သူျဖစ္သည္။ လင္ကြန္းရဲ႕ အေပါင္းအပါတစ္ဦးျဖစ္သူ Henry Clay Whitney ကေတာ့ မစၥတာလင္ကြန္း ရဲ႕ ေပၚလြင္ထင္ရွားေသာ၊ သိလြယ္ျမင္လြယ္မႈနဲ႔ စြဲစြဲျမဲျမဲ လုပ္တက္တာေတြဟာ သူရဲ႕ ပေဟဠိဆန္ျခင္းႏွင့္ သိမ္သိမ္ေမြ႕ေမြ႕ စိတ္အားငယ္ခ်င္းေတြအတြက္ ဘယ္လို အရိပ္အျမြတ္မွ ေျပာလို႔မရပါဘူး လို႔ ေျပာထားသည္။ လင္ကြန္းရဲ႕ ေရွ႕ေနတစ္ဦးျဖစ္တဲ႔ William Herdon ကေတာ့ သူစိတ္အားငယ္ခဲ႔မႈေတြ ေမြးဖြားလာတာက သူလမ္းစေလွ်ာက္တက္ ကတည္းေလာက္ကလို႔ ေျပာသည္။
၈ ။ လင္းကြန္သည္ တိရစၦာန္ခ်စ္သူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည္။
လင္ကြန္းဟာ သန္သန္မာမာ ႏွင့္ နပမ္းသမားေကာင္း၊ ကၽြမ္းက်င္ ရထားသံလမ္းခြဲ ေကာင္းတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေသာ္လည္း သူသည္ အမဲလိုက္ျခင္းႏွင့္ ငါးဖမ္းျခင္းအမႈကို မႈမလုပ္ေပ။ လင္းကြန္သည္ တိရစၦာန္မ်ားကို သတ္ျဖတ္ျခင္းႏွင့္ နာက်င္ေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းကို မႏွစ္သက္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အိမ္ေမြးတိရစၦာန္ ခ်စ္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လင္းကြန္းမွာ ျမင္းေတြ ေၾကာင္ေတြ ေခြးေတြ တင္မဟုတ္ပဲ ၾကက္ဆင္ေတြကို ပါေမြးျမဴထားပါသည္။
၇ ။ ၁၈၆၂ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၈၆၄ ခုႏွစ္ ၀န္းက်င္ေလာက္က Jersey City, N.J မွာ ထူးဆန္းတဲ႔ မေတာ္တဆမႈတစ္ခု ျဖစ္ခဲ႔ပါတယ္။ အဲ႔ဒါကေတာ့ Edwin Booth က Robert Lincoln ရဲ႕ အသက္ကို ကယ္ခဲ႔ပါတယ္။ လူထုၾကီးက ညဘက္မွာ ေနာက္က်ေနတဲ႔ မလာႏိုင္ေသးတဲ႔ ကားကို ေစာင့္စားေနစဥ္ Robert က ရထားကို မွီျပီးရပ္ေနပါသည္။ အဲ႔ခ်ိန္မွာပဲ ရထားက ရုတ္တရက္ထြက္သြားျပီး သူဟာ ေျခေထာက္လြတ္သြားျပီး ရထားနဲ႔ ပလတ္ေဖာင္း ၾကားကို က်သြားပါတယ္။ Edwin Booth က အလ်င္အျမန္ ေဘးကင္းရာသို႔ ဆြဲလိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ Booth ဟာ သူ႔ရဲ႕ေနာက္မ်ိဳးဆက္မ်ားအတြက္ ထင္ရွားတဲ႔ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္လာခဲ႔ပါတယ္။ သမိုင္းပညာရွင္မ်ားကလည္း Robert Lincoln ဟာ ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို သူ႕မိဘေတြကို ခဏခဏ ေျပာတယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ ခ်ၾကပါတယ္။
၆ ။ လင္ကြန္းဟာ အရပ္အရွည္ဆံုး အေမရိကန္ သမၼတျဖစ္သည္။
တကယ္ကို အရပ္အရွည္ၾကီးပါ။ လင္ကြန္းဟာ ၆ ေပ ၄ လက္မ နဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ အရပ္အရွည္ဆံုး သမၼတျဖစ္ ပါသည္။( မီးဖိုေခ်ာင္မီးခိုးထြက္ပိုက္လို ဦးထုပ္မ်ိဳးေဆာင္းထားတဲ႔ တာ၀ါၾကီးလိုျမင့္တဲ႔ ေၾကာက္စရာ ပံုသ႑ာန္ကို မွန္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္) ပံုမွာ Antietam မွာ ၁၈၆၂ စက္တင္ဘာ ၁၇ ရက္ေန႔ မွာ မီးခိုးထြက္ပိုက္လို ဦးထုပ္ၾကီးမပါပဲနဲ႔ကို တစ္ျခားလူမ်ားထက္ ေခါင္းတစ္လံုး ျမင့္ေနတဲ႔ လင္ကြန္းကို ေတြ႕ေနရသည္။
၅ ။ လင္းကြန္းဟာ စာဖတ္အားၾကီးတဲ႔သူ ျဖစ္တဲ႔အျပင္ ေအာင္ျမင္ဆံုးေသာ self-educated သမား တစ္ေယာက္ျဖစ္သည္။
Abranam Lincoln ဟာ ကိုယ့္ဟာကို ပညာတက္ျဖစ္ေအာင္ ကိုယ္တိုင္သင္ပညာေရးကို ၾကိဳးစားသင္ယူဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ႔ျပီး ေက်ာ္ၾကားေအာင္ျမင္ခဲ႔သူ တစ္ေယာက္ျဖစ္ပါသည္။ Kentucky တို႔ Indiana တို႔လို ဘာမွမရွိေသာ ေနရက ၾကီးျပင္းခဲ႔ရျပီး သာမန္ပညာေရးကို ၁၈ လခန္႔သာ သင္ၾကားခဲ႔ရေသာ လင္ကြန္းသည္ စာအုပ္စာေပ ဖတ္ရႈ႕ေလ႔လာခြင့္နည္းခဲ႔သည္။ ခ်ာတိတ္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ႔အတြက္ ညဘက္ မွာပဲ မီးအလင္းေရာင္နဲ႔ မိသားစု အိမ္က်ဥ္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ စာကို ဖတ္ခဲ႔ရသည္။ သူ႕အေဖက သူ႕အတြက္ ေန႔စဥ္လုပ္ရေသာ အလုပ္ေလးတစ္ခု ခြဲေပးႏိုင္ခဲ႔ေသာအခါ လင္ကြန္းသည္ ABC ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကို တက္ခဲ႔သည္။ ဒီလိုေက်ာင္းေလးေတြဟာ သစ္လံုးရွည္ေလးေတြန႔ဲ ေဆာက္ထားတဲ႔ အေဆာင္ရွည္ေလးေတြျဖစ္ျပီး သင္တဲ႔ ဆရာမ်ားဟာလည္း ေက်ာင္းသာေတြထက္ အနည္းငယ္ ပိုျပီး ပညာတက္တယ္ဆိုရံုေလာက္ေလး တက္ၾကပါတယ္။ လင္ကြန္းအဆို အရေတာ့ ဆရာဆရာမေတြဟာ ေရးတက္ဖတ္တက္သင္ေပးတက္ရံုထက္ ပိုျပီးလိုအပ္တဲ႔ အရည္အခ်င္းေတြ လိုအပ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
ဆက္ရန္ရွိသည္…
သူေတာ္ ( ၂၂.၂.၂၀၀၉)
